Fındık (Corylus), Huşgiller (Betulaceae) familyasına ait, sert kabuklu meyve veren, çok yıllık çalı veya küçük ağaç formundaki odunsu bir kültür bitkisidir. Türkiye, küresel fındık üretiminin ve ihracatının yaklaşık %65-70'ini tek başına karşılayarak bu sektörde açık ara dünya lideridir.Botanik ÖzellikleriBitki Yapısı: Doğal yapısı itibarıyla çalı formundadır; kök boğazından bolca dip sürgünü verir. Kültür tarımında geleneksel olarak 4 ila 6 gövdeden oluşan ocak sistemi ile yetiştirilir; son yıllarda tek gövdeli (ağaç formlu) dikim modelleri de yaygınlaşmaktadır.Kök Sistemi: Saçak köklüdür. Köklerin büyük bölümü toprağın ilk 40–60 cm'lik derinliğinde yoğunlaşır.Çiçek Yapısı (Monoik): Aynı bitki üzerinde ayrı erkek ve dişi çiçekler bulunur:Püs (Erkek Çiçek): Sonbaharda belirginleşir, kış aylarında sarı polenlerini rüzgârla çevreye yayar.Karanfil (Dişi Çiçek): Kış ortasında (ocak-şubat) pulcukların arasından çıkan minik kırmızı tepeciklerle polenleri yakalar.Meyve ve Çotanak: Döllenen dişi çiçeklerden salkım benzeri yapılar oluşur. Fındık taneleri yeşil yapraksı bir kılıf olan çotanak içinde büyür ve olgunlaşır.İklim ve Toprak İstekleriFındık, nemli ve ılıman iklim bitkisidir.Parametreİdeal Değer / ÖzellikAçıklamaYıllık Yağış700 – 1200 mmYağışın yıl içine dengeli dağılması, özellikle mayıs-temmuz arası kuraklık olmaması gerekir.SıcaklıkYıllık ortalama 13 – 16 °CKışın -8 °C'nin altına düşmeyen, yazın 30 °C'yi aşmayan dengeli ılıman ortam.Hava Nemi%60 ve üzeriDüşük bağıl nem yaprak yanıklığına ve verim kaybına yol açar.Toprak YapısıTınlı, killi-tınlı, derinOrganik maddece zengin, drenajı iyi ve taban suyu seviyesi düşük topraklar.Toprak pH5.5 – 6.5 (Hafif Asidik)Yüksek kireçli veya aşırı asidik topraklarda verim ciddi şekilde düşer.Türkiye'de Önemli Fındık ÇeşitleriTürkiye'de ticari değeri en yüksek fındık çeşitleri kalite gruplarına göre iki ana başlıkta toplanır:Giresun Kalite: Dünyanın en kaliteli kabul edilen tombul fındıklarıdır. Yağ ve randıman oranı yüksek, zarı kolay soyulan fındıklardır.Tombul: Yüksek yağ oranı ve lezzetiyle çikolata ve gıda sanayisinin bir numaralı tercihidir.Palaz: Nispeten daha iri, basıkça, iç doldurma kabiliyeti yüksek bir çeşittir.Çakıldak (Gökfındık): Geç uyanması sayesinde ilkbahar geç donlarına dayanıklıdır; yüksek rakımlarda sık tercih edilir.Levant Kalite: Giresun kalitesine kıyasla yağ oranı biraz daha düşük fakat lezzetli ve sanayiye elverişli fındıklardır.Foşa: İri meyveli, Trabzon bölgesinde yaygın bir çeşittir.Diğer yerel çeşitler: M Sivrisi, Kalınkara, İncekara, Kan fındığı.Yıllık Bakım ve Yetiştiricilik TakvimiBudama ve Dip Sürgünü Temizliği (Sonbahar - Kış): Yaprak dökümünden sonra kuruyan, yaşlanan ve birbirini gölgeleyen dallar kesilir. Ocak içi hava alacak biçimde açılır. Her yıl kök boğazından çıkan obur dip sürgünleri temizlenir.Gübreleme (Kış ve İlkbahar): Toprak analizine göre kış başında fosforlu, potasyumlu ve kireç/çiftlik gübresi verilir. Şubat sonu ve mayıs aylarında azotlu gübreler bölünerek uygulanır.Zirai Mücadele (İlkbahar - Yaz):Zararlılar: Fındık kurdu (Curculio nucum), dalkıran, kozalak akarı ve son yıllarda Karadeniz'de yayılım gösteren istilacı Kahverengi Kokarca (Halyomorpha halys).Hastalıklar: Fındık küllemesi ve bakteriyel yanıklık.Hasat ve Harman (Ağustos): Çotanakların sararıp kızarması, tanenin kabuk içinde oynaması ve dalın hafif sallanmasıyla yere dökülmesi tam olgunluğu gösterir. Toplanan fındıklar patoza verilerek çotanağından ayrılır; brandalar üzerinde güneşte kurutularak nem oranı iç fındıkta %6'nın altına düşürülür.Besin Değeri ve Ekonomik ÖnemiBesin Değeri: Tekli ve çoklu doymamış yağ asitleri (özellikle oleik asit), E vitamini, magnezyum, potasyum ve lif bakımından olağanüstü zengindir. Kalp-damar sağlığını korumaya ve kötü kolesterolü (LDL) düşürmeye yardımcı olur.Sanayi Kullanımı: Üretilen fındığın %80'den fazlası çikolata, şekerleme, bisküvi, pasta ve fındık ezmesi sanayisinde ham madde olarak kullanılır. Geri kalanı çerezlik, fındık yağı ve kozmetik alanında değerlendirilir.Sosyoekonomik Rolü: Türkiye'de doğrudan yaklaşık 400.000 ailenin, dolaylı olarak ise milyonlarca insanın geçim kaynağıdır; her yıl Türkiye ekonomisine 2 milyar doların üzerinde net döviz girdisi sağlar.
88 görüntülenme 0 yanıt
Tarım Hayattır